YARIŞMA KONUSUNUN ÖNEMİ

Ekonomik ve sosyal gelişimlerin sürdürülebilir olması için en temel gereksinimlerden biri olan elektrik, hayatlarımızın her anında karşımıza çıkmaktadır. Hemen hemen bütün mal ve hizmetlerin üretiminde kullanılmakta, ev, işyeri, fabrika ortamlarında tüketilmektedir.

Üzerine çok düşünülmese de gün içerisinde tükettiğimiz ve dolayısıyla bugün üretilen elektrik; üretim, iletim ve dağıtım planlamasıyla beraber aslında uzun dönemli bir planlamanın sonucu olarak tüketilebilmektedir.

Elektrik depolanama sistemlerinin çok maliyetli ve yetersiz olması sebebiyle arz ve talebin her an dengede tutulması zorunluluğu, elektrik piyasalarında organize piyasalara, piyasa işletmecilerine (EPİAŞ) ve sistem işletmecilerine (TEİAŞ) ihtiyaç ortaya koymaktadır. Sistem işletmecisi olan TEİAŞ, Dengeleme Güç Piyasasının (DGP) işletilmesi, sistemde anlık dengenin yeterli arz kalitesini sağlayacak şekilde sağlanması, yan hizmet alımı ve dengeleme mekanizması yoluyla gerekli yedeklerin tutulması faaliyetlerini yürütmektedir. Piyasa işletmecisi olan EPİAŞ ise piyasa işletim faaliyeti, toptan elektrik piyasalarının işletilmesi ve bu piyasalarda gerçekleştirilen faaliyetlerin mali uzlaştırma işlemleri ile söz konusu faaliyetlere ilişkin diğer mali işlemlerden sorumludur.

Türkiye Elektrik piyasasında elektrik ticareti İkili Anlaşmalar (İA), EPİAŞ’ın işletmekte olduğu Gün Öncesi Piyasası (GÖP) ve Gün İçi Piyasası (GİP) vasıtasıyla yapılmaktadır.

İkili anlaşmaları tamamlayıcı bir piyasa olan GÖP, elektriğin teslimat gününden bir gün öncesinde elektrik ticareti ve dengeleme faaliyetleri için kullanılan ve elektrik enerjisi referans fiyatlarının (Piyasa Takas Fiyatı-PTF) oluştuğu organize bir piyasadır. Türkiye’de GÖP günlük ortalama 100 Milyon TL işlem hacmine sahiptir ve GÖP’e katılan piyasa katılımcıları saatlik, blok veya esnek teklifler vasıtasıyla üretim/tüketim miktarlarını sunabilmektedirler.

Türkiye’de elektrik piyasaları için en önemli referans fiyat olarak adlandırılabilecek olan PTF, tahmin edilebilir, öngörülebilir ve oluştuktan sonra da açıklanabilir olmalıdır. GÖP’te oluşan elektrik referans fiyatları; piyasa katılımcıları için ileriye dönük yapılan ikili anlaşmaların fiyatlarının belirlenmesinde, enerji yatırımlarının yapılmasında ve enerji ticareti risklerinin belirlenmesinde de referans olarak kullanılmaktadır. Bu çerçevede GÖP’te oluşan fiyatlar; tüm diğer piyasalarda oluşan fiyatlar için belirleyici olması ve ayrıca fiyatın nasıl belirlendiğini bilen bir katılımcının sağlıklı hesap ve tahmin yapmasını sağlayacağı için, GÖP fiyat belirleme mekanizması tüm piyasa oyuncuları için oldukça önemli bir yere sahiptir.

Haziran 2016 itibariyle devreye alınan ve tamamıyla EPİAŞ çalışanları tarafından geliştirilmiş olan Türkiye GÖP teklif eşleştirme ve fiyat belirleme mekanizması, verimli çalışan bir piyasanın gereği olarak toplam piyasa fazlasını ençoklamak amacı doğrultusunda geliştirilmiştir. Bu çerçevede karma tam sayılı ikinci dereceden bir matematiksel model oluşturulmuştur.

YARIŞMANIN AMACI

Gün öncesi elektrik piyasalarında fiyat belirleme problemi, içerisinde birçok araştırma konusu ve geliştirme alanları barındırmaktadır.

Üniversite-sanayi işbirliğinde yeni bir araştırma alanı oluşturarak; Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Türkiye Kamu-Üniversite-Sanayi İşbirliği (KÜSİ) Stratejisi ve Eylem Planına destek vermek ve Türk bilim insanlarının beyin gücünü enerji piyasalarına kanalize etmek amacıyla GÖP ÖDÜLLÜ OPTİMİZASYON YARIŞMASI düzenlenmiştir. Yarışma ile GÖP’te kullanılan optimizasyon modeline alternatif olabilecek yeni ve özgün bir matematiksel model geliştirilmesine yönelik keşfin önünü açmak hedeflenmektedir.

YARIŞMANIN SORUSU

Türkiye Gün Öncesi Piyasası, piyasa katılımcılarının fiziksel ihtiyaçlarını karşılamak için tasarlanmış olan 3 farklı teklif yapısı içermektedir: (i) saatlik, (ii) blok, (iii) esnek. Piyasa katılımcıları elektriğin teslim tarihinden bir gün öncesinde bu teklif yapıları ile piyasaya teklif vermekte ve EPİAŞ bu teklifleri değerlendirerek saatlik piyasa takas fiyatı ve eşleşme miktarı oluşumunu sağlamaktadır. Kullanılmakta olan teklif yapıları sebebiyle çözülmesi gereken bir optimizasyon problemi oluşmaktadır. Problemin temel amacı Gün Öncesi Piyasasına verilen arz ve talep tekliflerinin piyasa kurallarını sağlayacak ve sosyal faydayı ençoklayacak şekilde eşleştirilmesidir.

Bu yarışmanın sorusu:

Gün öncesi Piyasası’na verilen tekliflerin sosyal faydayı ençoklayacak şekilde eşleştirilmesi ve piyasa takas fiyatının(PTF) hesaplanmasıdır. EPİAŞ’ta kullanılan Gün Öncesi Piyasası PTF belirleme yönteminin detaylı anlatıldığı döküman için tıklayınız.

Yarışma Tanımlaması ve Metni